کتاب کلیات مجمع الدعوات کبیر نوشته محمد بن غیاث الدین محمد عبدالمطلب، از جمله آثار شناخته شده در حوزه ادعیه و علوم کهن است. این نسخه که به صورت چاپ سنگی در شهر لاهور به طبع رسیده است، تاریخ چاپ آن به سال ۱۳۷۶ قمری بازمی گردد. متن کتاب ترکیبی از زبان های فارسی و عربی است و با توجه به اسکن موجود، کیفیت محتوای آن برای مطالعه پژوهشگران مناسب ارزیابی می شود.
محتوا و ساختار کلی کتاب
این اثر در برگیرنده موضوعات متنوعی است که در ابواب گوناگون دسته بندی شده اند. مؤلف در بخش های ابتدایی کتاب به اصول و مقدمات لازم برای خواندن ادعیه و آداب معنوی می پردازد. پس از آن، دستورالعمل هایی برای درمان بیماری های مختلف ارائه شده است که جنبه های سنتی و مذهبی دارند. بخشی از کتاب نیز به موضوعات نجومی و طالع بینی اختصاص یافته که در آن وضعیت بروج دوازده گانه و تاثیرات احتمالی آن ها بررسی می شود. سرفصل های اصلی این نسخه عبارتند از:
- اصول و مقدمات ادعیه، تعویذات و روش های درمان بیماری ها
- انواع دعوات و اذکار جهت دفع امراض و علل گوناگون
- خواص و احکام تربت و آداب استفاده دارویی از آن
- تعویذات، طلسمات و اعمال مربوط به محبت و تسخیر قلوب
- طالع بینی، برج شناسی و احکام ابراج دوازده گانه
- اختیارات ایام هفته و ساعات سعادت و نحوست امور
بررسی ویژگی های نسخه و مباحث پزشکی
در کنار مباحث مربوط به ادعیه، کتاب نگاهی به طب سنتی و کاربرد مواد طبیعی دارد. برای نمونه، نویسنده به خواص تربت و نحوه استفاده دارویی از آن اشاره کرده است. همچنین بخش هایی از کتاب به اختیارات ایام هفته و تعیین ساعات سعد و نحس اختصاص دارد که معمولا برای تنظیم زمان انجام امور مورد استفاده قرار می گیرد. این نسخه که به صورت چاپ سنگی منتشر شده است، ساختاری منظم دارد و جداول آن در بیشتر موارد به راحتی قابل خواندن هستند.
نسخه حاضر چاپ سنگی لاهور مربوط به سال ۱۳۷۶ قمری است و به دلیل تصحیح کامل، متن ادعیه و جداول آن برای بررسی محتوایی در دسترس مخاطبان قرار دارد.
آگاهی از طالع بینی و احکام ابراج دوازده گانه در کنار تعویذات مربوط به تسخیر قلوب، این کتاب را به اثری چندوجهی تبدیل کرده است که می تواند برای علاقه مندان به بررسی متون کهن مفید باشد. با توجه به نوع نگارش و اصطلاحات به کار رفته، ممکن است خواننده برای درک دقیق برخی عبارات عربی به آشنایی اولیه با متون قدیمی نیاز داشته باشد. این نسخه اطلاعاتی کاربردی از شیوه های سنتی ارائه می دهد که در طول زمان مورد توجه بوده اند. درباره جزئیات دقیق نگارش کاتب یا تاریخ دقیق کتابت نسخه دست نویس اصلی پیش از چاپ سنگی، اطلاعاتی در دست نیست. مطالعه این اثر برای شناخت بهتر دیدگاه های گذشتگان درباره مسائل روزمره و معنوی پیشنهاد می شود.
