کتاب متافیزیک یا آگاهی سوم نوشته دکتر محمد بیستونی، اثری است که مطالب آن با محوریت بررسی علم امام و اخبار غیب، از تفسیر موضوعی آیت الله جعفر سبحانی استخراج و تدوین شده است. این اثر چاپی با کیفیت اسکن خوب و به زبان فارسی در اختیار علاقه مندان قرار گرفته است و تلاش می کند با تکیه بر متون روایی و منابع اصیل شیعی، ابعاد مختلف آگاهی های فرابشری معصومین را بررسی کند. مطالعه این اثر برای کسانی که می خواهند بدانند مبانی غیب در حدیث شیعه چگونه تحلیل می شود مفید است، زیرا نویسنده به بررسی مستقیم روایات پرداخته است. موضوعاتی مانند آگاهی غیبی با مباحثی که در حوزه متافیزیک چیست؟ تعریف و شاخه ها مطرح می شود پیوند فکری دارند، ولی این اثر به طور خاص بر منابع دینی و روایی تمرکز دارد.
محتوای اثر و منابع روایی
مؤلف در این کتاب به جمع آوری و دسته بندی احادیثی پرداخته است که درباره علم امام وارد شده اند. بخش مهمی از متن به بررسی احادیث موجود در کتاب کافی شریف اختصاص دارد تا مشخص شود محدوده و ماهیت آگاهی امام در کلام معصوم چگونه توصیف شده است. همچنین متن اثر به بررسی کتاب الوافی و کتاب اثبات الهداة بالنصوص والمعجزات می پردازد و نحوه نقل روایات غیبی در این دو منبع حدیثی را مرور می کند. در بخش های دیگر، اخبار غیبی مربوط به حضرت علی علیه السلام با محوریت کتاب نهج البلاغه تحلیل شده اند. متن تلاش می کند نشان دهد چه کلماتی از امیرالمؤمنین اشاره به وقایع آینده دارند و این پیش گویی ها چگونه با مفهوم آگاهی سوم یا همان علم غیب اعطایی مرتبط می شوند. بررسی این روایات صرفا یک نقل ساده نیست، بلکه به عنوان مدرک روایی برای تبیین مفهوم آگاهی غیبی به کار رفته است.
مباحث اصلی مطرح شده در کتاب
مطالب این اثر چاپی در چند سرفصل کلی گردآوری شده اند که موضوعات اصلی آن شامل موارد زیر است:
- بررسی روایات مربوط به علم امام در منابع شیعی
- تحلیل احادیث مربوط به علم امام در کتاب کافی شریف
- بررسی نحوه نقل روایات در کتاب الوافی و اثبات الهداة بالنصوص والمعجزات
- واکاوی اخبار غیبیه در نهج البلاغه و ارتباط آن با علم امام
این اثر یک کتاب مستقل مبتنی بر کشف و شهود شخصی نیست، بلکه مجموعه ای کلامی و حدیثی برگرفته از دروس و تفاسیر آیت الله جعفر سبحانی است که توسط دکتر محمد بیستونی تنظیم شده است.
در میان مباحث متون کهن، گاهی بررسی احادیث مرتبط با غیب با آثار دیگری مقایسه می شود که به متون دینی منسوب هستند، مانند مواردی که در کتاب جفر الامام اثر دکتر شاد گیلانی دیده می شود، اما کتاب حاضر شیوه کلامی و روایی رسمی را دنبال می کند. آگاهی سوم در این اثر به معنی علومی است که خارج از ابزارهای حسی و عقلانی معمول به دست می آیند و طبق روایات به ائمه اختصاص دارند. نویسنده با مرور منابع روایی سعی کرده متن را برای مطالعه آسان تر کند و ساختاری آموزشی به آن بدهد. کیفیت خوب فایل اسکن شده این امکان را فراهم می آورد تا تمام بخش های متن و یادداشت های تدوین کننده بدون افت کیفیت خوانده شوند. نسخه حاضر یک متن منسجم فارسی برای کسانی است که به دنبال دسترسی یکجا به احادیث علم امام هستند.
