کتاب رساله در باب علم جفر کشف علینا رموز الغرائب یکی از منابع مکتوب در حوزه علوم غریبه است که به قلم استاد علامه اخلاطی نگارش یافته است. این نسخه که به صورت چاپ سنگی در دسترس قرار دارد، شامل ۹۷ صفحه است و اسکن آن کیفیت مناسبی برای مطالعه جداول و متون دارد. زبان متن ترکیبی از عربی و فارسی است که در رساله های کهن این حوزه برای بیان دقیق تر قواعد و فرمول ها استفاده می شده است. برای کسانی که به دنبال بررسی متون کهن هستند، این اثر می تواند زوایای متعددی از محاسبات حروف را روشن کند.
بررسی مباحث و ساختار رساله
این اثر در بخش های ابتدایی خود به بیان سبب تالیف و ضرورت آشنایی با علم جفر می پردازد. علامه اخلاطی در این رساله تلاش کرده است تا چارچوبی برای استخراج مجهولات ارائه دهد. مباحث کتاب به صورت نظام مند تدوین شده اند و خواننده را از مفاهیم مقدماتی به سمت مباحث پیچیده تر هدایت می کنند. موضوعات اصلی مطرح شده در این نسخه عبارتند از:
- مقدمه و بیان سبب تالیف کتاب در علم جفر
- تسکین حروف و نحوه استخراج ناطق سر
- قاعده استخراج مجهول و آگاهی از احوال عالم
- احکام حروف مفطنی و حروف مسطوره
- بررسی احکام اشکال و تسبیع حروف در جفر
علاوه بر این، بخشی از کتاب به احکام اشکال و تسبیع حروف اختصاص دارد که در آن قواعد کاتب برای محاسبه کلمات و استفاده از حروف شرح داده شده است. کسانی که به مطالعه منابع نخستین در دسته بندی علم جفر علاقه دارند، ممکن است در مواجهه با ترکیبات زبانی این نسخه نیاز به آشنایی قبلی با اصول پایه محاسبات ابجد داشته باشند. برای مقایسه نحوه استخراج مجهولات در آثار مشابه، مطالعه کتاب بحر الوقوف فی علم الحروف نیز می تواند دیدگاه های متفاوتی از شیوه های به کارگیری حروف به پژوهشگر ارائه دهد.
نسخه حاضر بر اساس شیوه های سنتی علم جفر و تسکین بیوت تنظیم شده است و برای مطالعه آن، آشنایی با اصول پایه محاسبات ابجد و جدول های حروف ضروری به نظر می رسد.
ویژگی های فنی نسخه خطی
درباره سال دقیق کتابت این نسخه اطلاعاتی در دست نیست. با این حال، شیوه نگارش و ساختار صفحات نشان می دهد که این اثر از روی نسخه های کهن استنساخ شده است. وجود دو زبان عربی و فارسی در متن ممکن است خواندن برخی از عبارات ترکیبی را برای افراد مبتدی کمی دشوار کند، ولی ساختار مطالب به گونه ای تدوین شده که فصل ها به ترتیب از مفاهیم پایه ای تا قواعد پیچیده تر پیش می روند. اگر به متون این حوزه علاقه مند هستید، می توانید کتاب سفر جفر اثر علامه میر سید حسین اخلاطی را نیز به عنوان یکی دیگر از آثار منسوب به این مؤلف بررسی کنید. کیفیت اسکن موجود، امکان بررسی دقیق رموزات و جدول های مسطوره را برای علاقه مندان به این دانش فراهم کرده است.

























