کتاب مستطاب سحرگشا و باطلنامه اثری از شفیق بن یعقوب الاسکلفی است که در قالب یک نسخه چاپ سنگی در دسترس علاقه مندان به متون کهن قرار دارد. این کتاب شامل ۲۸۸ صفحه است که به مباحث مختلفی در حوزه علوم غریبه و روش های سنتی ادعیه نویسی اختصاص یافته است. مطالعه این نسخه برای کسانی که به دنبال شناخت شیوه های نگارش و دسته بندی های قدیمی در این حوزه هستند، موضوعی قابل توجه است. زبان کتاب ترکیبی از عربی و فارسی است که در بسیاری از نسخ چاپ سنگی رایج بوده و به خواننده کمک می کند تا با اصطلاحات تخصصی آن دوره بیشتر آشنا شود. کیفیت اسکن این نسخه خوب است و تمامی خطوط و جداول موجود در آن به وضوح قابل مشاهده هستند.
ساختار و موضوعات اصلی کتاب
محتوای این نسخه شامل ابواب و فصول متعددی است که هر کدام به بخش خاصی از ادعیه و تعویذات می پردازند. نویسنده در این اثر تلاش کرده است تا دستورالعمل های مختلفی را برای مواجهه با مشکلات گوناگون گردآوری کند. در بخشی از این کتاب، دستوراتی برای ابطال سحر با استفاده از موادی نظیر مشک و زعفران ذکر شده است که در متون مشابه نیز به چشم می خورد. علاوه بر این، مباحثی درباره اذکار و ادعیه برای دفع هم و غم و خوف در متن وجود دارد که نشان دهنده رویکرد نویسنده در ارائه راهکارهای عملی است. مباحث مطرح شده در این اثر با موضوعات نسخه هایی مانند کتاب تعویذ نویسی و طلسمات (مجموعه تعویذات و طلسمات خطی) همپوشانی هایی دارد که می تواند برای پژوهشگران این حوزه مفید باشد. فهرست موضوعات اصلی این کتاب شامل موارد زیر است:
- ابطال سحر و جادو با مشک و زعفران
- اذکار و ادعیه شریفه برای دفع هم و غم و خوف
- بیان احوال سایه دیوبچه و پری در شب های مختلف هفته
- تعویذات مجرب برای دفع شر و گشایش امور
- جداول و طلسمات رفع دشمن و دفع نحوه
ویژگی های بصری و نسخه شناسی
این چاپ سنگی از جداول نجومی و هندسی بهره می برد که برای مقاصد خاصی طراحی شده اند. بررسی بخش احوال سایه دیوبچه و پری در شب های مختلف هفته، شباهت هایی با ساختار کتاب احضار جن و پری - نسخه چاپ سنگی دارد، ولی هر اثر جزئیات و دستورات متمایز خود را ارائه می دهد. خطوط و اعداد موجود در جداول به دلیل کیفیت خوب اسکن، خوانا هستند و می توان ساختار هندسی آن ها را به دقت بررسی کرد. درباره سال دقیق کتابت این نسخه اطلاعاتی در دست نیست و نمی توان تاریخ مشخصی را برای آن تعیین کرد.
برای بررسی این نسخه چاپ سنگی و استفاده از مطالب آن، توجه به دستورالعمل های دقیق نویسنده اهمیت دارد تا از هرگونه اشتباه در اجرای جداول و طلسمات جلوگیری شود.
در بیشتر موارد، استفاده از این متون نیازمند آشنایی با ادبیات کهن است تا مفاهیم موجود در آن ها به درستی درک شود. این کتاب به عنوان یک نمونه از متون چاپ سنگی، بخشی از میراث مکتوب در علوم غریبه را بازتاب می دهد و مطالعه آن می تواند دیدگاه های جدیدی را درباره روش های سنتی دفع مشکلات در اختیار شما قرار دهد.
























