کتاب مجموعه مجربات و ادعیه یک نسخه خطی است که مطالب آن به دو زبان فارسی و عربی نگاشته شده است. این اثر که نام مؤلف آن در متن مشخص نیست، مجموعه ای از دستورالعمل های کاربردی، ادعیه، حرزها، جداول رمل و مباحث طب سنتی را در بر می گیرد. بررسی این نسخه به ما کمک می کند تا با نحوه نگارش و ساختار متون آموزشی در این حوزه بیشتر آشنا شویم.
مشخصات نسخه شناسی و ویژگی های ظاهری
این نسخه خطی دارای ۱۳۲ صفحه است که با دو شیوه خط نستعلیق و نسخ نگاشته شده است. در صفحات مختلف این دستنویس، نقوش طلسمات و جداول متعدد ترسیم شده که هر یک برای کاربرد خاصی طراحی شده اند. کیفیت اسکن این نسخه در وضعیت مطلوبی قرار دارد و تصاویر صفحات و جداول کاملا روشن و قابل مطالعه هستند که این موضوع به خواننده کمک می کند تا جزئیات رسم الخط ها را به دقت بررسی کند.
درباره سال دقیق کتابت یا کاتب این اثر اطلاعاتی در دست نیست و این نسخه به عنوان اثری ناشناس شناخته می شود. با این حال، در صفحه اول کتاب یادداشتی وجود دارد که بخشی از تاریخچه انتقال آن را روشن می سازد. طبق این یادداشت، کتاب در سال ۱۳۵۰ شمسی توسط مرحوم حاج آقا محمد ایرانی به کتابخانه آستان قدس رضوی اهدا شده است. وجود این یادداشت نشان می دهد که این دستنویس پیش از اهدا، در اختیار مالکان شخصی بوده و از این طریق حفظ شده است.
مباحث و سرفصل های محتوایی
محتوای این نسخه خطی شامل موضوعات متنوعی است که در کنار هم گردآوری شده اند. این کتاب برای کسانی که به مطالعه ادعیه و متون کهن علاقه دارند، نمونه ای از ترکیب دستورات عملی و نظری است. بخش های اصلی این کتاب را می توان به صورت زیر دسته بندی کرد:
- حرزها و دستورات جهت حفاظت مال و متاع
- ادعیه و اذکار جهت ایمنی در سفر و دفع بلایا
- دستورات و طلسمات شفای بیماری ها و رفع چشم زخم
- جداول رمل و احکام مربوط به استخراجات
- اوراد و طلسمات جهت جلب محبت و گشایش امور
بخش قابل توجهی از کتاب به جداول رمل و احکام مربوط به استخراجات اختصاص یافته است. این جداول با خط های نسخ و نستعلیق رسم شده اند و احکام رمل در کنار آن ها توضیح داده شده است. کسانی که به مطالعه این مباحث علاقه دارند، می توانند مطالب این کتاب را با آثار دیگری مانند کتاب علم رمل و احکام (فی علم الرمل والأحکام) یا کتاب طلسمات و ادعیه خطی (مجموعه ادعیه و طلسمات) مقایسه کنند. همچنین دستورات و طلسماتی جهت شفای بیماری ها و رفع چشم زخم در متن دیده می شود که با نکات طب سنتی همراه شده است.
این اثر یک نسخه خطی اهدا شده به کتابخانه آستان قدس رضوی است و شامل جداول رمل و نقوش طلسمات می باشد که با خط نستعلیق و نسخ نگاشته شده اند.
در مجموع، این نسخه به عنوان یک نمونه از متون جمع آوری شده در حوزه ادعیه و علوم کهن، داده های تاریخی و ساختاری خوبی را در اختیار پژوهشگران قرار می دهد. برای استفاده از این نسخه، مطالعه دقیق جداول و تطبیق آن ها با سایر متون همسان توصیه می شود.
























