کتاب منافع حیوان تألیف عبدالهادی بن محمد بن محمود بن ابراهیم مراغی اثری در حوزه جانورشناسی سنتی است که به بررسی خواص و منافع اجزای بدن حیوانات می پردازد. این نسخه که به صورت چاپ سنگی در دسترس قرار دارد، دیدگاه های مؤلف را درباره طبیعت و کاربرد اعضای جانوران در طب کهن منعکس می کند. نسخه موجود در ۴۸۲ صفحه تنظیم شده و به کوشش محمد روشن در سال ۱۳۸۸ هجری شمسی در تهران به چاپ رسیده است. مطالعه این کتاب برای کسانی که به متون قدیمی طب علاقه دارند، فرصتی برای آشنایی با نگرش های پیشینیان درباره طبقه بندی خواص حیوانی فراهم می کند. درباره سال کتابت نسخه اصلی اطلاعاتی در دست نیست، ولی اطلاعات چاپ سنگی موجود به دقت در دسترس پژوهشگران قرار گرفته است.
محورهای موضوعی در منافع حیوان
مباحث این کتاب به طور عمده بر شناسایی ویژگی های درمانی و خواص اجزای حیوانات متمرکز است. نویسنده در بخش های مختلف کتاب به بررسی کاربرد اعضای جانوران در درمان بیماری ها پرداخته است. این مطالب ممکن است برای پژوهشگران تاریخ طب سنتی، اطلاعاتی درباره روش های درمانی گذشتگان ارائه دهد. محتوای کتاب شامل سرفصل های زیر است:
- منافع و خواص اعضای حیوانات
- احکام و خواص درمانی اجزای اسب
- خواص دارویی و درمانی حیوانات مختلف
- دستورات و یادداشت واقف موقوفات دکتر محمود افشار یزدی
اگر به مطالعه آثار مرتبط با خواص درمانی گیاهان و جانوران علاقه دارید، شاید کتاب خواص زنجبیل در طب سنتی نیز برای شما جذاب باشد. بررسی این منابع در کنار هم، دیدگاه وسیع تری از طب سنتی به دست می دهد. همچنین مطالعه کتاب عسل درمانی اثر دکتر مسعود هاشمی می تواند در مطالعات تطبیقی برای خوانندگان مفید واقع شود.
ویژگی های نسخه شناسی و چاپ سنگی
این نسخه به صورت چاپ سنگی منتشر شده و زبان متن فارسی است. در بخش هایی از کتاب، یادداشت ها و دستوراتی از دکتر محمود افشار یزدی به عنوان واقف موقوفات دیده می شود که به ارزش تاریخی نسخه اضافه می کند. کیفیت اسکن صفحات خوب است و متن به وضوح قابل خواندن است. گاهی خواندن متون چاپ سنگی به دلیل نوع قلم برای مخاطب زمان بر است، ولی جزئیات موجود در آن برای پژوهشگران علوم سنتی اهمیت دارد.
این اثر در سال ۱۳۸۸ هجری شمسی توسط انتشارات موقوفات دکتر محمود افشار یزدی در تهران منتشر شده است و نسخه چاپ سنگی آن بر اساس اسناد موجود به چاپ رسیده است.
مطالعه این کتاب به علاقه مندان علوم کهن کمک می کند تا با رویکردهای درمانی مبتنی بر اجزای حیوانات که در متون قدیمی ثبت شده است، آشنا شوند. این کتاب صرفا یک اثر علمی قدیمی است و نباید به عنوان دستورالعمل قطعی درمانی به آن نگریست.
























