کتاب مجموعه شش رسائل در علوم غریبه، نسخه ای چاپ سنگی است که به اهتمام و تنظیم شیخ حبیب بن موسی الرضا افشاری ارومیه ای گردآوری شده است. این مجموعه شامل شش رساله مجزا است که هر یک به جنبه ای از علوم خفیه می پردازند و مباحثی مانند جفر، اعداد، حروف و احکام نجومی را در بر می گیرد. خواننده ای که به دنبال درک اصول و قواعد این علوم است، می تواند در این کتاب به مطالعه آن ها بپردازد. زبان این نسخه ترکیبی از عربی و فارسی است که دسترسی به محتوای آن را برای طیف وسیعی از پژوهشگران ممکن می سازد.
محتوای رساله ها و مباحث اصلی کتاب
این اثر چاپ سنگی از دوران قاجار با ۹۲ صفحه فیزیکی و کیفیت اسکن مناسبی تهیه شده است تا بخش های مختلف آن به راحتی قابل بررسی باشند. هر رساله در این مجموعه به یک موضوع خاص اختصاص یافته است و به تفصیل به شرح آن می پردازد. مباحث مطرح شده در این شش رساله به گونه ای انتخاب شده اند که جنبه های گوناگون علوم غریبه را پوشش دهند، از جمله روش های تحلیل و استخراج اطلاعات از حروف و اعداد. معمولا، پژوهشگران این حوزه برای فهم عمیق تر ارتباط بین پدیده ها و پیش بینی های احتمالی، به چنین منابعی رجوع می کنند ولی دسترسی به تمام نکات آن نیازمند دقت نظر بالا است.
مهم ترین موضوعاتی که در این اثر آمده اند عبارت اند از:
- علم جفر و قواعد استخراج
- علم اعداد و حروف و ابجد
- احکام کواکب و برج ها و اتصالات
- منازل قمر و احکام آن
- دایره های ابجدی و رمل
نگاهی به رویکرد مؤلف و کیفیت نسخه
شیخ حبیب بن موسی الرضا افشاری ارومیه ای در تنظیم این مجموعه، تلاشی برای گردآوری متون مهم و کاربردی در علوم غریبه داشته است. این نسخه چاپ سنگی، نمایانگر روش های نگارش و انتشار کتاب در دوران خود است که با استفاده از حکاکی روی سنگ و سپس چاپ، به تولید نسخه های متعدد می پرداختند. این روش چاپ، گاهی اوقات جزئیاتی را در خطوط و نقوش ایجاد می کند که در نسخه های خطی کمتر دیده می شود، ولی در این مورد، کیفیت اسکن خوب نسخه به شما امکان می دهد تا جزئیات را به وضوح مشاهده کنید. مطالعه چنین آثاری برای فهم سیر تطور علوم غریبه و روش های پژوهش و نگارش در دوره های تاریخی گذشته اهمیت زیادی دارد.
برای مطالعه این نسخه چاپ سنگی، توجه به نوع نگارش و تفاوت های احتمالی در رسم الخط و اصطلاحات رایج در دوران قاجار می تواند به درک بهتر مطالب کمک کند.
پژوهش در نسخ کهن همواره با چالش هایی همراه است و شاید نتوان تمام رموز متون را به سادگی استخراج کرد، پس بررسی ساختار رساله های موجود در این کتاب گام مهمی برای علاقه مندان به شمار می رود. زبان ترکیبی عربی و فارسی در متن نشان می دهد که نویسنده سعی داشته از منابع مختلفی بهره ببرد و مجموعه ای کاربردی فراهم کند.
